لزوم توسعه زیرساخت داده مکانی گیلان با هدف بهره‌گیری از نتایج سرشماری در برنامه‌ریزی و حکمرانی

به گزارش واحد روابط عمومی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان، دومین جلسه ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1405 گیلان، عصر روز شنبه ( 21شهریور) به ریاست استاندار ، دبیری رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان و اعضای ستاد سرشماری در استانداری گیلان برگزار و تاکید شد سرشماری ثبتی‌مبنا با پردازش و تلفیق داده‌های موجود، اطلاعات ارزشمندی در حوزه‌های جمعیت، خانوار، مسکن و سکونت تولید می‌کند که در صورت اتصال به اطلاعات مکانی، قابلیت تبدیل شدن به داده‌های آماری مکان‌محور را خواهند داشت.
این جلسه با دو دستور جلسه به شرح زیر برگزار شد؛
1-تشریح اجرای سرشماری نفوس و مسکن ثبتی مبنا 1405
2-از داده های جمعیتی تا دارایی مکانی ملی-نقش SDI در تبدیل نتایج سرشماری به ابزار برنامه ریزی و حکمرانی
شایان ذکر است در مورد دستور دوم این جلسه، وحید طیفوری، معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان و قائم مقام مدیر اجرای سرشماری در استان با ارایه گزارشی در خصوص مزایای استقرار پایگاه داده مکانی و همچنین استفاده از این بستر اطلاعاتی در اجرای هرچه بهتر سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1405 که به روش ثبتی مبنا انجام خواهد شد توضیحاتی بیان کرد. 
***
بر اساس این گزارش، استفاده از کدپستی و چارچوب ملی آدرس‌های استاندارد (GNAF) از مهم‌ترین الزامات برای اتصال اطلاعات آماری به موقعیت جغرافیایی است و می‌تواند امکان انتساب داده‌ها به واحد، ساختمان یا محدوده جغرافیایی مشخص را فراهم کند.
همچنین زیرساخت داده مکانی( SDI) بستری برای دسترسی، اشتراک‌گذاری و بهره‌برداری از داده‌های مکانی است. نتایج مکان‌محور سرشماری، پس از طی فرآیندهای مربوط به محرمانگی و تعیین سطح مجاز انتشار، می‌تواند در قالب لایه یا سرویس مکانی در این زیرساخت قرار گرفته و در کنار سایر داده‌های مکانی کشور مورد استفاده قرار گیرد.
یکی از مهم‌ترین کارکردهای زیرساخت داده مکانی (SDI) ایجاد امکان تحلیل ترکیبی داده‌های جمعیتی با سایر اطلاعات مکانی است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان از این ظرفیت برای شناسایی جمعیت ساکن در مناطق سیل‌خیز و زلزله‌خیز، بررسی میزان دسترسی مناطق مختلف به مدارس و مراکز درمانی، سنجش دسترسی جمعیت به زیرساخت‌هایی همچون حمل‌ونقل، آب و برق و همچنین تعیین اولویت‌های توسعه خدمات عمومی استفاده کرد.
بر اساس این رویکرد، نتایج سرشماری پس از تولید و انتشار مجاز، در سطوح مختلف جغرافیایی از جمله ملی، شهرستان، بخش، شهر، دهستان، بلوک آماری و روستا به لایه‌های آماری استاندارد تبدیل می‌شوند و امکان ترکیب آن ها با داده‌های سایر دستگاه‌های اجرایی فراهم خواهد شد. در واقع لایه های آماری سرشماری، پس از ترکیب با داده های سایر دستگاه ها، به مبنای مستند برای تصمیم گیری تبدیل می شوند.
به بیان دیگر مهم ترین ارزش افزوده SDI در ارتباط با سرشماری ثبتی مبنا، نه اجرای خود سرشماری، بلکه تبدیل نتایج سرشماری به یک دارایی مکانی قابل استفاده در سطح ملی برای تحلیل، برنامه ریزی و حکمرانی مکان محور است.
در ادامه این گزارش آمده؛ در استان گیلان نیز اقداماتی برای استقرار و توسعه SDI  ا نجام شده است. از جمله می‌توان به هماهنگی با سازمان نقشه‌برداری کشور، استقرار پرتال  SDI  استان در قالب پرتال ملی، اخذ مجوز افتا، برگزاری جلسات هماهنگی با دستگاه‌های اجرایی و برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای کارشناسان دستگاه‌ها و شهرداری‌های استان و… اشاره کرد.
همچنین سامانه زیرساخت داده مکانی استانداری جهت اتصال یکپارچه شهرداری‌های استان به پرتال استان با هدف کاهش هزینه‌ها، افزایش امنیت و تسهیل دسترسی شهرداری ها به داده‌های مکانی  با همکاری مدیریت فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی استانداری گیلان ایجاد شده است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، در حال حاضر ۱۶ دستگاه اجرایی در SDI  استان فعال هستند و مجموعاً ۲۷۴ سرویس داده مکانی ارائه شده است. سه دستگاه پیشرو نیز ۷۲ درصد از مجموع سرویس‌های ارائه‌شده را به خود اختصاص داده‌اند.
در ادامه این گزارش، توسعه کاربردهای اینترنت اشیا، اطلاعات مکانی سه‌بعدی، واقعیت افزوده و واقعیت مجازی و همچنین استفاده از هوش مصنوعی برای پایش تغییر کاربری اراضی گیلان از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای توسعه و کاربردی‌سازی   SDI  ا ستان عنوان شد.
لازم به ذکر است عدم همکاری برخی دستگاه‌های اجرایی، کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه داده‌های مکانی، انطباق نداشتن برخی سرویس‌ها با مدل داده مصوب و ناپایداری سرویس‌ها از جمله چالش‌های موجود در مسیر توسعه   SDI  استان اعلام شده است.
بر این اساس، تسریع در اخذ مجوزهای مورد نیاز، تأمین نیروی انسانی متخصص، ایجاد و اصلاح سرویس‌های مکانی مطابق مدل داده مصوب و تضمین پایداری و دسترس‌پذیری سرویس‌ها، از مهم‌ترین انتظارات برای تقویت مشارکت دستگاه‌های اجرایی و توسعه زیرساخت داده مکانی استان عنوان شده است.