بررسی تاریخچه روابط تجاری ایران و آمریکا/ایران سالانه 2.9 میلیارد دلار کالا به آمریکا صادر می کرد!

روابط تجاری ایران با آمریکا از پیشینه‌ای طولانی برخوردار است که به زمان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بازمی‌گردد اما عمده برقراری روابط میان این دو کشور در سال‌های اخیر در بحث مذاکرات هسته‌ای و امضای توافقنامه برجام بوده است. مذاکراتی که به صورت مستمر نزدیک دو سال به طول انجامید و در نهایت به انعقاد برنامه جامع اقدام مشترک انجامید. امضای این توافق، بالاترین سطح روابط دیپلماتیک ایران و آمریکا پس از انقلاب اسلامی ایران بوده‌ است. هر چند پس از روی کار آمدن ترامپ این توافق بارها توسط وی تهدید شد و سرانجام نیز به طور رسمی خروج کشورش را از این معاهده اعلام کرد. با وجود خروج آمریکا از برجام انتظار می رفت که به طور کلی روابط تجاری میان ایران و آمریکا در سطح بسیار نازلی دنبال شود اما آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که باوجود تیره شدن روابط دیپلماتیک دو کشور، تجارت با این کشور افزایش یافته است.

تجارت گسترده پیش از انقلاب

ایران قبل از انقلاب با آمریکا مبادلات تجاری گسترده‌ای داشت و این همکاری دوجانبه در سال ۱۹۷۸ به اوج خود رسید که در این سال میزان صادرات آمریکا به ایران ۳.۷ میلیارد دلار و واردات آن کشور از ایران برابر با ۲.۹ میلیارد دلار بود. همزمان با انقلاب، آمریکا و آلمان غربی بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران بودند. حدود 50 هزار آمریکایی در ایران زندگی و کار می‌کردند و آمریکا، فناوری، تجهیزات صنعتی، کالاهای کشاورزی و مصرفی را به ایران صادر می‌کرد. همچنین ایران، ۵۰ تا ۷۵ درصد از برنج، گندم و غلات خود را در دهه ۵۰ از آمریکا وارد می‌کرد.

جلوگیری از واردات نفت

روابط تجاری ایران و آمریکا بعد از انقلاب اسلامی به تیرگی کشید؛ به خصوص بعد از گروگان‌گیری ۴۴۴ روزه کارکنان سفارت آمریکا، دولت کارتر از واردات نفت ایران جلوگیری کرد و مراودات تجاری خود با ایران را بعد از ماجرای تسخیر لانه جاسوسی متوقف کرد. اما روابط ایران – آمریکا از سال ۱۹۸۱، با آزاد شدن گروگان‌های آمریکایی، بار دیگر از سر گرفته شد. در این سال صادرات آمریکا به ایران بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار بود که البته با صادرات ۳.۷ میلیارد دلاری در سال ۱۹۷۸ فاصله بسیاری داشت. صادرات ایران به آمریکا نیز ۶۴ میلیون دلار بود که از صادرات ۲.۹ میلیارد دلاری آن در سال ۱۹۷۸ کمتر بود. شرکت‌های انرژی آمریکایی تا نیمه سال ۱۹۹۰ و پیش از گسترش تحریم‌ها، از طریق شرکت‌های تابعه به خرید نفت ایران به ارزش سالانه سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار ادامه دادند.

وضع تحریم‌ها

در سال های گذشته واشنگتن با بهانه‌های واهی تحریم‌هایی را علیه ایران وضع کرد مانند حمایت از تروریسم، عدم همکاری با سازمان ملل در مورد برنامه هسته‌ای و نقض حقوق بشر اما با این وجود شرکت‌های آمریکایی همچنان به طور قانونی به صادرات گسترده‌ای از کالاها به ایران ادامه دادند.

افزایش روابط تجاری

به نظر می رسید که با وجود خروج آمریکا از برجام روابط تجاری میان این دو کشور به طرز گسترده‌ای کاهش پیدا کند اما بر خلاف انتظار گزارش گمرک ایران از حجم تجارت خارجی ایران در فروردین سال جاری حاکی از آن است که میزان صادرات به آمریکا و واردات رسمی از این کشور با افزایش چشمگیری روبه‌رو بوده است. این افزایش در حالی اتفاق می‌افتد که دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا از ابتدای دوره ریاست جمهوری خود به افزایش تنش با ایران دامن زده و در نهایت نیز این مسیر منجر به خروج آمریکا از برجام طی هفته‌های گذشته شد. این در حالی است که آمریکا با خروج از برجام، تحریم‌های پیشین را به ایران بازگرداند و از سوی دیگر مقامات وزارت خارجه و امنیت ملی این کشور نیز از افزایش بی سابقه تحریم‌ها علیه ایران خبر می‌دهند. به نظر می‌رسد که آمریکا با این اقدام به دنبال ایجاد فشار بر ایران و گرفتن امتیازهای جدید در چارچوب مذاکراتی دوباره است.

آمار گمرک

بر اساس آمار گمرک ایران، صادرات ایران به آمریکا در این مدت ۷۷ تن به ارزش یک میلیون و ۳۱۱ هزار دلار بوده که نسبت به فروردین سال گذشته با افزایش ۴۵۰ درصدی از لحاظ وزنی و ۳۳۳ درصدی از لحاظ ارزش همراه بوده است؛ به‌گونه‌ای که در فروردین سال گذشته، صادرات ایران به این کشور تنها ۱۴ تن به ارزش ۳۰۲ هزار دلار بوده است. واردات ایران نیز از آمریکا، ۲۱۵ درصد از لحاظ وزنی و ۱۵۰ درصد از لحاظ ارزش افزایش یافته است. بنابر این آمار، ۲۵۱۴ تن کالا به ارزش هفت میلیون و ۴۷۷ هزار دلار در فروردین امسال از آمریکا به ایران وارد شده، در حالی که این ارقام در همین ماه در سال گذشته ۷۹۷ تن به ارزش سه میلیون دلار بوده است.