ندای گیلان – بسیاری از ما با اطمینان کامل از وقایع دوران نوزادی یا دو سالگی خود صحبت می‌کنیم، اما حقیقت ممکن است بسیار متفاوت باشد.
گزارش علمی ویژه
آیا بخشی از خاطرات کودکی ما ساختگی است؟
موضوع
روانشناسی حافظه
منبع
دانشگاه بردفورد
سطح خبر
تحقیق بین‌المللی
یک تحقیق بین‌المللی بزرگ که توسط پژوهشگران دانشگاه‌های بردفورد، سیتی لندن و ناتینگهام ترنت انجام شده، از یک واقعیت تکان‌دهنده پرده برداشته است: بخشی از آنچه ما به عنوان “خاطره” در ذهن داریم، در واقع ساخته و پرداخته ذهن ماست.
آمار تکان‌دهنده: ۴۰ درصد خاطرات، جعل ذهنی هستند
در این مطالعه که روی ۶۶۴۱ شرکت‌کننده انجام شد، مشخص گردید که نزدیک به ۴۰ درصد افراد، ادعای داشتن خاطره از سن دو سالگی یا کمتر را دارند. جالب اینجاست که این پدیده در افراد میانسال و سالمند با شدت بیشتری مشاهده شده است. پژوهشگران تأکید می‌کنند که این رویدادها، “یادآوری مستقیم” نیستند، بلکه “بازسازی‌های ذهنی” هستند.
چگونه حافظه ما فریب می‌خورد؟
شازیا اختر، نویسنده اصلی این پژوهش، توضیح می‌دهد که خاطرات کاذب معمولاً از ترکیب دو عنصر شکل می‌گیرند:
۱. تجربه‌های پراکنده اولیه: تکه‌هایی از واقعیت که در سنین بسیار پایین ثبت شده‌اند.
۲. اطلاعات ثانویه: داستان‌هایی که از والدین شنیده‌ایم یا تصاویری که در آلبوم‌های خانوادگی دیده‌ایم.
به عنوان مثال، اگر شما بارها شنیده باشید که در نوزادی کالسکه‌ای سبز داشته‌اید، ذهن شما ممکن است تصویری خیالی از آن کالسکه بسازد و حتی جزئیاتی مثل رنگ اسباب‌بازی‌های داخل آن را هم به این تصویر اضافه کند. با گذشت زمان، این ترکیبِ “واقعیت + شنیده‌ها”، در ذهن شما به یک خاطره کاملاً واقعی تبدیل می‌شود.
نقش تکامل مغز در شکل‌گیری حافظه
مارتین کانوی، استاد دانشگاه سیتی لندن، معتقد است که توانایی ثبت و بازیابی خاطرات زندگی‌نامه‌ای به رشد مغز و درک کودک از جهان بستگی دارد. از آنجا که فرایندهای عصبی لازم برای این کار تا حدود پنج یا شش‌سالگی به‌طور کامل تکامل نمی‌یابند، خاطرات قبل از این سن، بسیار آسیب‌پذیر و مستعد بازسازی هستند.
این مطالعه که با عنوان «خاطرات نخستین ساختگی» در مجله معتبر Psychological Science منتشر شده، هشدار می‌دهد که ما حتی پس از دانستن این حقیقت، ممکن است همچنان به واقعی بودن خاطرات خود ایمان داشته باشیم!