ندای گیلان -یکتا فراهانی: سال‌هاست کاشت حلزون به افرادی که دچار کم‌شنوایی شدید یا ناشنوایی هستند کمک می‌کند تا دوباره نوعی حس شنوایی به دست آورند. اما این فناوری محدودیت‌هایی هم دارد؛ جریان الکتریکی که در کاشت حلزون فعلی استفاده می‌شود، می‌تواند سلول‌های عصبی بیشتری را در اطراف خود تحریک کند و در نتیجه انتقال جزئیات صدا بادقت ایده‌آل انجام نشود. حالا پژوهشگران در حال بررسی ایده‌ای متفاوت هستند که به‌جای تحریک عصب شنوایی با برق، آن را با نور تحریک کنند.
مشکل کاشت حلزون‌های امروزی
کاشت حلزون فعلی با استفاده از الکترودها، عصب شنوایی را مستقیماً تحریک می‌کند. این روش می‌تواند حس شنوایی ایجاد کند، اما جریان الکتریکی در بافت اطراف پخش می‌شود و بنابراین تحریک کاملاً نقطه‌ای نیست.
این مسئله به‌خصوص هنگام شنیدن گفت‌وگو در محیط‌های شلوغ، تشخیص جهت صدا و درک دقیق زیروبم و ویژگی‌های موسیقی اهمیت پیدا می‌کند.
نور چه چیزی را تغییر می‌دهد؟
به گزارش European Commission ایده کاشت حلزون نوری این است که سلول‌های عصبی شنوایی به‌گونه‌ای اصلاح شوند که به نور پاسخ بدهند. سپس به‌جای جریان الکتریکی، نور به نقاط مشخصی از عصب شنوایی تابانده شود.
مزیت احتمالی این روش، دقت فضایی بالاتر است؛ یعنی پژوهشگران امیدوارند بتوانند بخش‌های مشخص‌تری از عصب را تحریک کنند و اطلاعات صوتی را با تفکیک بیشتری به مغز برسانند.
ارتباط این فناوری با نوبل پزشکی
اینجا همان‌جایی است که کشف نوبلی وارد داستان می‌شود. اپتوژنتیک بر پروتئین‌های حساس به نور تکیه دارد؛ پروتئین‌هایی که می‌توانند مانند یک کلید، فعالیت الکتریکی سلول عصبی را در پاسخ به نور تغییر دهند. پیتر هگمان، گئورگ ناگل و کارل دیسروث با کشف و توسعه این فناوری امکان کنترل سلول‌های عصبی با نور را فراهم کردند.
به زبان ساده، همان ایده‌ای که به دانشمندان اجازه می‌دهد یک نورون را با نور روشن یا خاموش کنند، حالا می‌تواند برای تحریک بسیار دقیق‌تر عصب شنوایی هم بررسی شود.
آیا واقعاً می‌توان با نور دوباره شنید؟
پژوهش‌ها امیدوارکننده‌اند، اما هنوز نباید از «درمان قطعی» صحبت کرد. برای مثال، یک پروژه پژوهشی در استرالیا در حال بررسی این است که آیا تحریک نوری می‌تواند کیفیت صدای دریافت‌شده از طریق کاشت حلزون را نسبت به تحریک الکتریکی بهتر کند. در این پژوهش، سلول‌های عصبی گوش موش‌ها به‌صورت ژنتیکی برای پاسخ به نور آماده شده‌اند و سپس تحریک نوری و الکتریکی با هم مقایسه می‌شوند.
از طرف دیگر، مرور پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ تأکید می‌کند که کاشت حلزون نوری هنوز به مرحله استفاده انسانی نرسیده و مشکلاتی مانند ایمنی ژن‌درمانی، میزان نور مورد نیاز و پایداری طولانی‌مدت پروتئین‌های حساس به نور باید حل شوند.
بیشتر بخوانید:
شاید نسل بعدی کاشت حلزون، «نوری» باشد
پژوهشگران در پروژه‌های اروپایی حتی در حال طراحی نمونه‌های اولیه کاشت حلزون هستند که به‌جای تحریک الکتریکی، از منابع نور و سامانه‌های نوری چندکاناله استفاده می‌کنند. هدف، ساخت دستگاهی است که بتواند نور را بادقت بالا به نقاط مختلف عصب شنوایی برساند.
اگر این موانع برطرف شود، ممکن است روزی فردی که از کاشت حلزون استفاده می‌کند، نه با تحریک گسترده الکتریکی، بلکه با الگوهای بسیار دقیق نور اطلاعات صوتی را دریافت کند.