ندای گیلان-نجمه جمشیدی:تذکر شفاهی قاسم احمدی لاشکی، نماینده مجلس به روحانی برای اجرای پروژه انتقال آب خزر به سمنان جامعه محیط زیست ایران را شگفت زده کرد. چرا که بسیاری از پروژههای انتقال آب و سدسازی با فشار و لابیهای سیاسی نمایندگان دورههای مختلف مجلس در کشور اجرا شدهاند. اما ماجرای انتقال آب خزر به سمنان با دیگر پروژههای آبی متفاوت است. استادان و کارشناسان محیط زیست نسبت به پیامدهای زیانبار و مخرب اجرای این پروژه هشدارهای بسیاری را به دولت دادهاند؛ هشدارهایی که گویا گوش شنوایی برای آنها وجود نداشته است. اما اینبار برخلاف روال همیشگی، نمایندگان مجلس از دولت در حفاظت از محیط زیست پیشی گرفته و پرچمدار مخالفت با این پروژه شدهاند.
پروژه جنجالی انتقال آب از خزر به سمنان در دولتهای نهم و دهم تصویب و مطالعات آن اجرا شد اما بهدلیل اعتراضهای گسترده کارشناسان ناتمام ماند. اما در دولتی که با شعار محیط زیست روی کار آمده، پروژه درحال اجراست. ماجرای انتقال آب خزر به سمنان از سهدهه گذشته آغاز میشود. آن زمان این طرح مطرح میشود اما هربار با مخالفت کارشناسان محیطزیست و منابع طبیعی کشور مواجه میشود. سرانجام سال 84 در کارگروه بررسی تأمین آب استان سمنان که با حضور معاون اول رییسجمهور و وزیر نیرو تشکیل شده بود، این طرح به تصویب میرسد. پس از آن در سال 89 در مصوبه هیات دولت در سفر استانی قرار گرفته و به وزارت نیرو ابلاغ میشود. سال 91 نیز شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران بهعنوان مجری طرح انتخاب میشود. براساس آمار بودجه مورد نیاز برای اجرای این طرح در حدود هفت هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
روحانی در روزهای نخست دولت یازدهم گفته بود که با هیچ پروژه انتقال آبی موافقت نمیکند مگر برای شرب. نکته قابل توجه درباره انتقال آب خزر به سمنان این است که پروژه را از بین جنگلهای هیرکانی بهنام شرب ولی بهکام کشاورزی و صنعت به سمنان انتقال میدهند. اما علیرغم اینکه این پروژه خسارتهای زیست محیطی جبران ناپذیری به کشور وارد میکند؛ توجیه اقتصادی نیز ندارد. بهلحاظ اقتصادی هزینه انتقال آب به جز شرب هیچ توجیه اقتصادی نمیتواند داشته باشد.براساس استانداردهای جهانی هزینه انتقال آب برای هر متر مکعب سهدلار و حدود هشتهزار تومان است. حال در سمنان چه محصول صنعتی یا کشاورزی تولید میشود که هزینه 10 هزار تومانی انتقال آب را جبران کند و ازسوی دیگر سودآور نیز باشد. هزار راه نرفته پیش از انتقال آب حتی برای شرب مانده است که تاکنون هیچ دولتی به آنها توجه نداشته است. انتقال آب بین حوزهای باید آخرین گزینه در بحث تامین آب باشد. روشهایی همانند اصلاح الگوی مصرف، اصلاح الگوی کشت و آبیاری، افزایش راندمان آبیاری و اصلاح شبکه آبرسانی میتواند در تامین آب سمنان کارآمد باشد.
براساس آمار وزارت نیرو در حدود 30درصد از آب شرب بهدلیل فرسودگی شبکههای آبرسانی هدر میرود. مسئولان میتوانند بدون صرف هزینههای مالی و خسارتهای زیست محیطی آب را در حوزههای خود تامین کنند. در حوزهای که تمامی این گزینه ها بررسی شده اما بازهم در تامین آب شرب با مشکل مواجه هستند و مساله زندگی انسانها مطرح است، مجاز به انتقال آب بین حوزهای هستیم. انتقال آب از خزر به سمنان بهدلیل عبور از یکی از ارزشمندترین رویشگاههای جنگلی دنیا یعنی جنگلهای هیرکانی، صرف نظر از اینکه برای شرب، کشاورزی یا صنعت انجام میشود خسارتهای زیادی را به جنگلهای هیرکانی وارد میکند. تجربه نشان داده که انتقال آب بین حوزهای همیشه توهم مصرف بهوجود آورده است. بعد از انتقال آب نهتنها نتوانستیم پاسخگوی نیاز آنها باشیم بلکه باعث توزیع نامتوازن منطقه و کشور شده است. توسعه کشاورزی و صنعت در فلات مرکزی ایران بدون توجه به کمبود آب در این منطقه پیامد اجرای اینگونه پروژهها بوده است. حال چشم امید دوستداران محیط زیست این سرزمین به نمایندگانشان در خانه ملت است تا خطر خزرکشی برای همیشه دفع شود.