خبرگزاری مهر، گروه استان ها- فاطمه نخستین: در میان شهرستان های گیلان، لنگرود یکی از مهمترین کانون های نوغانداری به شمار میرود؛ شهرستانی که هزاران خانوار آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم با تولید ابریشم در ارتباط هستند و بخش قابل توجهی از ظرفیت توتستانها و تولید پیله استان را در خود جای داده است.
با این حال، مسئله اصلی دیگر صرفاً میزان تولید پیله نیست؛ بلکه این پرسش مطرح است که چه میزان از ارزش اقتصادی این محصول در خود شهرستان باقی میماند و چرا ظرفیت گسترده نوغانداری هنوز نتوانسته به همان نسبت، اشتغال صنعتی و پایدار برای جوانان لنگرود ایجاد کند؟
آمارهای ارائه شده از سوی فرمانداری لنگرود نشان میدهد حدود سه هزار نوغاندار در این شهرستان فعالیت دارند و سطح توتستانهای لنگرود نیز به حدود یک هزار و ۳۸۷ هکتار میرسد؛ ظرفیتی که لنگرود را در زمره قطب های اصلی نوغانداری کشور قرار داده است.
در سال جاری نیز حدود ۸۵ تن پیله تر در شهرستان تولید شده است. با احتساب قیمت فعلی هر کیلوگرم پیله که حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعلام شده، ارزش خام این میزان تولید حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد تومان برآورد میشود؛ رقمی که البته تنها ارزش اولیه محصول را نشان میدهد و در صورت تکمیل زنجیره فرآوری میتواند چندین برابر شود.
«یوسف گلشن» فرماندار لنگرود در گفتگویی|titleonly خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت گسترده شهرستان در حوزه نوغانداری اظهار کرد: لنگرود یکی از مهم ترین قطب های نوغانداری کشور است و حدود سه هزار نوغاندار در این شهرستان فعالیت میکنند.
وی افزود: سطح توتستان های شهرستان حدود یک هزار و ۳۸۷ هکتار است و در سال جاری نیز با وجود تغییر میزان تولید، حدود ۸۵ تن پیله تر در لنگرود تولید شده که این میزان، جایگاه شهرستان را در تولید پیله کشور نشان میدهد.
گلشن با اشاره به ارزش اقتصادی این میزان تولید بیان کرد: اگر قیمت فعلی پیله را حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در نظر بگیریم، ارزش خام تولید امسال حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیارد تومان خواهد بود؛ البته این تنها ارزش پیله خام است و ارزش واقعی اقتصادی ابریشم زمانی مشخص میشود که محصول وارد مراحل فرآوری، ریسندگی، بافندگی و تولید محصول نهایی شود.
افزایش قیمت پیله؛ فرصتی برای احیای نوغانداری
فرماندار لنگرود معتقد است شرایط اقتصادی نوغانداری در مقایسه با سال های گذشته تغییر کرده و افزایش قیمت پیله میتواند فرصت تازهای برای تقویت این صنعت در شهرستان ایجاد کند.
وی با اشاره به افزایش قیمت پیله در سال جاری گفت: در سال گذشته قیمت پیله تر حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان بود، اما امسال این رقم به حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و همین موضوع باعث افزایش قابل توجه درآمد و سودآوری نوغانداران شده است.
گلشن ادامه داد: افزایش قیمت پیله در کنار حمایتهای دولت، انگیزه اقتصادی تولیدکنندگان را افزایش داده و حتی میتوان از رشد چندبرابری سودآوری نسبت به سال گذشته سخن گفت.
وی با اشاره به سیاستهای حمایتی دولت در بخش نوغانداری افزود: تعیین قیمت تضمینی پیله، پرداخت یارانه برای تخم نوغان و توزیع نهال توت از جمله حمایتهایی است که همچنان در این حوزه انجام میشود و مجموع این اقدامات میتواند زمینه مناسبی برای توسعه نوغانداری فراهم کند.
فرماندار لنگرود تأکید کرد: این شرایط را باید یک فرصت مهم برای احیای نوغانداری شهرستان دانست و نباید اجازه داد افزایش درآمد حاصل از فروش پیله صرفاً یک منفعت کوتاه مدت باشد؛ بلکه باید از این فرصت برای توسعه توتستان ها، افزایش تولید، ورود نسل جوان به این حرفه و ایجاد صنایع تبدیلی استفاده کرد.
نوغانداری سنتی عمدتاً یک فعالیت خانوادگی است
وی ادامه داد: با وجود این ظرفیت، همچنان یک خلأ جدی میان تولید ماده اولیه و ایجاد اشتغال و ارزش افزوده در شهرستان وجود دارد؛ به این معنا که لنگرود در تولید پیله قدرتمند است، اما بخش قابل توجهی از مراحل بعدی تولید و فرآوری در خارج از شهرستان انجام میشود.
گلشن در این باره اظهار کرد: پاسخ این پرسش را باید در ساختار زنجیره ارزش جستوجو کرد. ما در لنگرود در تولید ماده اولیه بسیار قدرتمند هستیم؛ توتستان، نوغاندار، نیروی انسانی باتجربه و پیله داریم، اما بخش قابل توجهی از ارزش افزوده در مراحل بعدی ایجاد میشود و این حلقهها هنوز به اندازه کافی در شهرستان توسعه پیدا نکردهاند.
وی افزود: به بیان ساده، ما پیله تولید میکنیم، اما بخش قابل توجهی از مسیر تبدیل پیله به ثروت در خارج از شهرستان اتفاق میافتد.
فرماندار لنگرود ادامه داد: اگر پیله خام از لنگرود خارج شود و در شهرستان دیگری فرآوری شده و سپس به نخ، پارچه، پوشاک یا صنایع دستی تبدیل شود، طبیعی است که بخش مهمی از اشتغال و ارزش افزوده نیز در همان مناطق ایجاد شود. بنابراین نمیتوان انتظار داشت صرفاً با افزایش تولید پیله، مشکل اشتغال جوانان حل شود.
گلشن با بیان اینکه نوغانداری سنتی عمدتاً یک فعالیت خانوادگی و روستایی است، تصریح کرد: صنعت ابریشم میتواند طیف بسیار گستردهتری از مشاغل را ایجاد کند؛ از ریسندگی و رنگرزی گرفته تا بافندگی، طراحی لباس، صنایع دستی، بستهبندی، بازاریابی، فروش اینترنتی و صادرات.
وی افزود: این همان بخشی است که میتواند جوانان شهرستان را وارد زنجیره اقتصادی ابریشم کند و نوغانداری را از یک فعالیت صرفاً خانوادگی به یک صنعت اشتغالآفرین تبدیل کند.
هدف؛ لنگرود قطب صنعت ابریشم شود
فرماندار لنگرود با تأکید بر اینکه افزایش تولید پیله به تنهایی کافی نیست، گفت: هدف ما باید این باشد که لنگرود را از «قطب تولید پیله» به «قطب صنعت ابریشم» تبدیل کنیم.
وی افزود: در این صورت افزایش تولید پیله فقط به معنای افزایش درآمد نوغاندار نخواهد بود، بلکه میتواند به معنای ایجاد کارخانه و کارگاه، اشتغال جوانان، رونق روستاها، توسعه صنایع دستی و ماندگاری بخش بیشتری از گردش مالی ابریشم در داخل شهرستان باشد.
گلشن ادامه داد: امروز یک فرصت همزمان در اختیار ماست؛ نوغاندار انگیزه اقتصادی بیشتری برای تولید دارد، دولت از این بخش حمایت میکند، تولید پیله در لنگرود قابل توجه است و بازار کشور نیز به نخ و محصولات ابریشمی نیاز دارد.
وی هشدار داد: اگر از این فرصت استفاده نکنیم، ممکن است دوباره با همان مشکل گذشته مواجه شویم؛ یعنی ماده اولیه تولید کنیم اما ارزش افزوده آن را دیگران به دست بیاورند.
گلشن افزود: ما از یک طرف حدود سه هزار نوغاندار، بیش از یک هزار و ۳۰۰ هکتار توتستان و سابقه طولانی و دانش بومی نوغانداری در شهرستان داریم و از طرف دیگر، برخلاف بسیاری از مناطق تولید کننده پیله، ظرفیت صنعتی ریسندگی ابریشم نیز در خود لنگرود وجود دارد.
وی با اشاره به ظرفیت کارخانه ریسندگی جواهری لنگرود بیان کرد: در استان گیلان دو کارخانه بزرگ در حوزه ریسندگی ابریشم وجود دارد که یکی از آنها در لنگرود و دیگری در صومعهسرا قرار دارد؛ بنابراین برای ایجاد زنجیره در لنگرود لازم نیست همه چیز را از صفر شروع کنیم.
فرماندار لنگرود تأکید کرد: مسئله اصلی این است که ظرفیتهای پراکنده موجود را به یک زنجیره اقتصادی منسجم متصل کنیم.
به گفته گلشن، این زنجیره میتواند از تولید تخم نوغان و توسعه توتستان آغاز شود، به پرورش کرم ابریشم و تولید پیله برسد، سپس وارد فرآوری، ابریشمکشی و ریسندگی شود و در ادامه با ایجاد یا توسعه واحدهای بافندگی، رنگرزی، طراحی، تولید پوشاک و صنایع دستی، محصول نهایی با برند لنگرود وارد بازار شود.
وی تصریح کرد: بنابراین نباید فقط به دنبال احداث یک کارخانه جدید باشیم؛ ابتدا باید ببینیم از ظرفیتهای موجود چگونه میتوان بیشترین استفاده را کرد.
کارخانه جواهری؛ حلقه مهم زنجیره ابریشم لنگرود
گلشن وضعیت کارخانه ریسندگی جواهری را یکی از موضوعات مهم در مسیر تکمیل زنجیره ابریشم شهرستان دانست و گفت: باید ظرفیت واقعی این کارخانه، میزان فعالیت فعلی، نیازهای فنی و مالی، امکان افزایش تولید و مهمتر از همه امکان ارتباط مستقیم آن با نوغانداران شهرستان بررسی شود.
وی افزود: اگر بتوانیم بین تولیدکنندگان پیله و این واحد صنعتی یک ارتباط پایدار اقتصادی ایجاد کنیم، عملاً یک حلقه مهم زنجیره را در داخل شهرستان تثبیت کردهایم.
فرماندار لنگرود ادامه داد: نوغاندار باید بداند محصولش فقط یک بازار مقطعی ندارد، بلکه میتواند وارد یک زنجیره مشخص و پایدار شود و کارخانه نیز باید از تأمین ماده اولیه مطمئن باشد.
وی با اشاره به نیاز کشور به نخ ابریشم اظهار کرد: یکی از مشکلات صنعت ابریشم کشور، فاصله میان تولید پیله و ظرفیت صنایع تبدیلی است. امروز کشور همچنان به نخ ابریشم نیاز دارد و تولید داخلی پاسخگوی تمام نیاز نیست؛ بنابراین توسعه ریسندگی و فرآوری هم برای لنگرود و هم برای اقتصاد کشور یک فرصت محسوب میشود.
فرمانداری؛ تسهیلگر زنجیره ابریشم
فرماندار لنگرود با بیان اینکه فرمانداری سرمایهگذار مستقیم در این حوزه نیست، گفت: نقش فرمانداری باید هماهنگکننده و تسهیلگر باشد؛ یعنی جهاد کشاورزی، صمت، مرکز توسعه نوغانداری، بانکها، صاحبان واحدهای صنعتی، تعاونیهای نوغانداران و سرمایهگذاران بخش خصوصی را کنار هم قرار دهد و موانع اداری و سرمایهگذاری را برطرف کند.
در واقع، آنچه امروز پیش روی لنگرود قرار دارد، صرفاً مسئله افزایش تولید پیله نیست؛ بلکه فرصتی برای تکمیل زنجیرهای است که از توتستان آغاز میشود و میتواند تا محصول نهایی، برند، بازار و صادرات ادامه پیدا کند. اگر این حلقهها به یکدیگر متصل شوند، ابریشم برای لنگرود از یک میراث و فعالیت سنتی فراتر رفته و به یکی از پایه های اقتصاد، اشتغال و توسعه شهرستان تبدیل خواهد شد.
گلشن افزود: حتی میتوان یک کارگروه ویژه زنجیره ابریشم لنگرود تشکیل داد که مأموریت آن بررسی تمام ظرفیتهای موجود، بهویژه کارخانه ریسندگی جواهری، تعیین حلقههای مفقوده و ارائه یک نقشه راه اجرایی برای تکمیل زنجیره باشد.
وی ادامه داد: در مرحله نخست، اولویت باید احیا یا فعالتر کردن ظرفیت موجود در فرآوری و ریسندگی باشد و پس از آن میتوان با مشارکت بخش خصوصی به سراغ حلقههای پاییندستی یعنی بافندگی، طراحی، تولید پوشاک، صنایع دستی و برندسازی رفت.
فرماندار لنگرود تأکید کرد: هدف فقط تولید نخ نیست. اگر نخ تولید کنیم و دوباره آن را برای بافندگی و تولید محصول نهایی از شهرستان خارج کنیم، باز هم بخشی از ارزش افزوده را از دست دادهایم؛ بنابراین مقصد نهایی باید تولید محصول نهایی با برند لنگرود باشد.
حمایت های جدید و فرصت تازه برای ابریشم لنگرود
گلشن با اشاره به اقدامات انجامشده در سال جاری گفت: حضور استاندار گیلان در شهرستان برای آغاز توزیع تخم نوغان در استان، در کنار حضور رئیس مرکز توسعه نوغانداری کشور و مدیران استانی، نشان داد که موضوع ابریشم لنگرود دیگر صرفاً یک مسئله شهرستانی نیست و میتواند در سطح استان و کشور دنبال شود.
وی افزود: نماینده مردم لنگرود در مجلس نیز در همین زمینه پیگیریهای مشخصی را مطرح کردهاند؛ از جمله حمایت از ظرفیتهای صنعتی موجود، راهاندازی و احیای ظرفیتهای ابریشم و همچنین اختصاص اعتبار برای ایجاد موزه ابریشم.
فرماندار لنگرود ادامه داد: نماینده شهرستان همچنین بر ظرفیت صنعتی مهم لنگرود در حوزه ابریشم و وجود یکی از کارخانههای بزرگ این حوزه در شهرستان تأکید کرده است و باید از این ظرفیت و همافزایی ایجادشده استفاده کنیم.
وی با اشاره به ظرفیت بخش بالادستی ابریشم در شهرستان گفت: حدود سه هزار نوغاندار، یکهزار و ۳۸۷ هکتار توتستان و تولید قابل توجه پیله تر نشان میدهد که زیرساخت بخش کشاورزی این زنجیره در لنگرود وجود دارد.
گلشن افزود: امسال نیز ۳۷ هزار اصله نهال توت بهصورت رایگان در اختیار نوغانداران قرار گرفت و از مجموع ۱۲ هزار جعبه تخم نوغان توزیعشده در گیلان، سه هزار و ۵۰۰ جعبه سهم لنگرود بود.
سه اولویت برای احیای صنعت ابریشم
فرماندار لنگرود با تأکید بر اینکه ارزش افزوده نباید در مرحله فروش پیله از شهرستان خارج شود، گفت: باید زنجیره را کامل کنیم؛ یعنی از تولید تخم نوغان و پرورش کرم ابریشم و تولید پیله، به فرآوری، ریسندگی، تولید نخ، بافندگی، رنگرزی، طراحی و در نهایت تولید محصول نهایی برسیم.
وی افزود: اولین اقدام باید تعیین تکلیف و فعالسازی ظرفیتهای صنعتی موجود، بهویژه کارخانه ریسندگی جواهری باشد. در مرحله دوم باید ارتباط پایدار میان نوغانداران و صنایع فرآوری ایجاد شود و در مرحله سوم نیز برای حلقههای مفقوده زنجیره از ریسندگی تا تولید محصول نهایی، سرمایهگذار جذب شود.
گلشن با بیان اینکه حمایتهای دولت در بخش نوغانداری نباید صرفاً به افزایش تولید ماده خام منجر شود، تصریح کرد: حمایت از تولید تخم نوغان، توزیع نهال توت و حمایت از خرید پیله زمانی اثرگذاری واقعی خواهد داشت که در نهایت به تولید نخ، ایجاد صنایع پاییندستی، اشتغال جوانان و افزایش درآمد مردم شهرستان منتهی شود.
وی با اشاره به حمایتهای انجامشده در حوزه نوغانداری اظهار کرد: دولت امسال نیز حمایت قابل توجهی از این بخش داشته و برای هر جعبه تخم نوغان یارانه پرداخت شده است؛ بنابراین اکنون باید این حمایتها را به حلقههای بعدی زنجیره متصل کنیم.
از «قطب پیله» تا «قطب ابریشم»
فرماندار لنگرود در پایان گفت: با توجه به حضور استاندار در لنگرود، پیگیریهای نماینده شهرستان و ظرفیت دستگاههای ملی و استانی، اکنون فرصت مناسبی برای حرکت از «لنگرود؛ قطب تولید پیله» به «لنگرود؛ قطب صنعت ابریشم ایران» فراهم شده است.
گلشن تأکید کرد: هدف ما این است که پیلهای که در لنگرود تولید میشود، تا حد امکان در خود شهرستان به نخ، پارچه و محصول نهایی تبدیل شود و ارزش افزوده و اشتغال آن نیز در لنگرود باقی بماند.
به گفته وی، اگر این مسیر به صورت مرحلهای و با تکیه بر ظرفیت های موجود دنبال شود، لنگرود میتواند از یک شهرستان تولید کننده ماده اولیه به یکی از مراکز مهم صنعت ابریشم کشور تبدیل شود؛ مسیری که در نهایت نه فقط به افزایش درآمد نوغانداران، بلکه به ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان، رونق روستاها، توسعه صنایع دستی و ماندگاری بخش بیشتری از گردش مالی ابریشم در شهرستان منجر خواهد شد.
لنگرود؛ رتبه نخست پیله در انتظار جهش صنعتی
لنگرود امروز دیگر برای اثبات جایگاه خود در نوغانداری نیازی به ارائه نشانه های متعدد ندارد؛ این شهرستان از نظر تولید پیله تر در کشور رتبه نخست را دارد و هزاران خانوار، صدها هکتار توتستان و سالها دانش و تجربه بومی، پشتوانه این جایگاه است. با این حال، حفظ این رتبه بهتنهایی نمیتواند پاسخگوی نیازهای اقتصادی و اشتغال شهرستان باشد.
مسئله اصلی از اینجا آغاز میشود؛ جایی که پیله تولید شده باید به نخ، پارچه و محصول نهایی تبدیل شود و سهم بیشتری از ارزش افزوده آن در لنگرود باقی بماند. اگر ظرفیتهای موجود، بهویژه صنایع فرآوری و ریسندگی، در کنار نوغانداران، سرمایهگذاران و دستگاههای اجرایی به یک زنجیره منسجم تبدیل شوند، رتبه نخست لنگرود در تولید پیله میتواند سکوی پرتابی برای توسعه صنعتی شهرستان باشد.
اکنون لنگرود در نقطهای قرار گرفته که میتواند میان «تولید بیشتر» و «ارزشآفرینی بیشتر» یکی را ندای گیلان نکند و هر دو مسیر را همزمان پیش ببرد؛ از توسعه توتستان و افزایش تولید پیله تا احیای ظرفیتهای صنعتی، ایجاد صنایع پاییندستی و عرضه محصول نهایی با نام و برند لنگرود.
به این ترتیب، مزیت اصلی لنگرود تنها در میزان پیلهای که تولید میکند خلاصه نخواهد شد؛ بلکه در میزان ثروت، اشتغال و ارزش افزودهای تعریف میشود که از این پیله در خود شهرستان خلق میشود. این همان مسیری است که میتواند لنگرود را از «نخستین تولیدکننده پیله تر کشور» به یکی از قطبهای صنعت ابریشم ایران تبدیل کند.