ندای گیلان، فرخنده رفائی: مریخ نورد استقامت، ۱۱ اکتبر (۱۹ ندای گیلان) با پیمودن ۹۱ متر دیگر، از رکورد «اپورچونیتی» (فرصت) که از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۸ مسافت ۴۵.۱۶ کیلومتر را روی مریخ طی کرده بود، عبور کرد.
به گزارش ساینس‌الرت، بیش از ۹۰ درصد این مسافت را خود پرسیورنس با سامانه «ناوبری خودکار» پیموده است. این سامانه زمین پیش رو را بررسی می‌کند و مریخ‌نورد را میان نقاطی که دانشمندان روی زمین تعیین کرده‌اند، با ایمنی هدایت می‌کند. دو مریخ‌نورد دوقلوی «اسپریت» (روح) و «اپورچونیتی» با نخستین نسخه همین سامانه حدود ۵ درصد مسیرشان را خودکار پیموده بودند.
پیشرفت این فناوری چشمگیر است. «سوجورنر»، نخستین مریخ‌نورد که سال ۱۹۹۷ فرود آمد و حدود ۱۰۰ متر راه رفت، در هر بار بررسی مسیر ۲۰ نقطه را اندازه می‌گرفت. به گفته دانشمندان آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL)، پرسیورنس در هر نگاه ۲۰۰ هزار نقطه را پردازش می‌کند. این مریخ‌نورد حتی در سرعت بالا هم هم‌زمان با حرکت «فکر می‌کند» و در یک سُل (روز مریخی) تا ۴۱۲ متر راه رفته است.
تنها دستاورد استقامت، پیمودن مسیر نیست. این مریخ‌نورد هلیکوپتر «اینجنیوییتی» را هم با خود به مریخ برد؛ نخستین وسیله پرنده‌ی کنترل‌شده‌ای که در جهانی غیر از زمین پرواز کرد. قرار بود این هلیکوپتر در ۳۰ روز فقط پنج پرواز آزمایشی انجام دهد، اما در سه سال ۷۲ پرواز داشت، ۱۷ کیلومتر مسافت پیمود و در جو بسیار رقیق مریخ نزدیک به ۲۴ متر بالا رفت. پرسیورنس در این سال‌ها صحنه‌های دیدنی دیگری هم ثبت کرده است، از جمله غروب‌های مریخی و شفق‌های سبزرنگ. در ۲ جولای ۲۰۲۶ (۱۱ تیر ۱۴۰۵) نیز لحظه‌ای را به تصویر کشید که زمین پشت «فوبوس»، یکی از دو قمر مریخ، پنهان شده بود.
بیشتر بخوانید:
استقامت، اکنون لبه غربی دهانه ژزرو و منطقه «لاک دو شارم» را بررسی می‌کند. «کن فارلی»، استاد ژئوشیمی کلتک و پیش‌تر دانشمند ارشد پروژه، می‌گوید سنگ‌های این منطقه احتمالا بیش از ۴ میلیارد سال قدمت دارند. به گفته او، روی زمین سنگ‌های بسیار کمی چنین قدیمی‌اند. این مریخ‌نورد پیش‌تر در سنگ «چیاوا فالز» نشانه‌هایی یافته که شاید بهترین شواهد تاکنون برای حیات فرازمینی باشد. هدف بعدی‌اش «ایدوبی» است که شاید زمانی سامانه‌ی گرمابی بوده است. «رینبو فالز» هم هدف دیگری است؛ تکه‌ای از مریخ که برخورد شکل‌دهنده‌ی دهانه‌ی ژزرو آن را از زمین کنده است.
فارلی تأکید می‌کند که ارزشمندترین اطلاعات از نمونه‌هایی به دست می‌آید که بتوان به زمین آورد. با این حال، برنامه بازگرداندن نمونه‌های مریخ (Mars Sample Return) اوایل امسال بودجه‌اش را از دست داد و زمان بازگشت نمونه‌ها نامعلوم است.