عصر ایران؛ علی خیرآبادی – پیروزی بزرگ دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا هنوز به معنای آغاز یک دوره آرام و موفق برای این حزب نیست. چاک شومر و حکیم جفریز، رهبران دموکرات‌ها در سنا و مجلس نمایندگان، امیدوارند با رویکردی میانه‌رو، تمرکز بر مسائل اقتصادی و پرهیز از درگیری‌های سیاسی بی‌حاصل، کنگره را اداره کنند؛ اما یک نیروی قدرتمند می‌تواند تمام این محاسبات را بر هم بزند: الگوریتم شبکه‌های اجتماعی.
دموکرات‌ها با مشکلی روبه‌رو هستند که فقط به اختلافات داخلی حزب محدود نمی‌شود. در عصر سیاست‌ورزی دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی به بازیگری تبدیل شده‌اند که حتی رهبران باتجربه احزاب نیز نمی‌توانند به‌راحتی آن را مهار کنند. الگوریتم‌ها به چهره‌هایی پاداش می‌دهند که جنجال بیشتری ایجاد می‌کنند، مواضع تندتری می‌گیرند و بیشتر در معرض دید کاربران قرار می‌گیرند؛ حتی اگر این چهره‌ها نماینده دیدگاه اکثریت رأی‌دهندگان نباشند.
وقتی دنبال‌کننده از رأی مهم‌تر می‌شود
نمونه قابل توجه این وضعیت، عبدالسیّد، سناتور منتخب ایالت میشیگان است. او که در ۱۳ سپتامبر حدود ۱.۶ میلیون دنبال‌کننده در اینستاگرام داشت، اکنون بیش از ۷.۶ میلیون دنبال‌کننده دارد. یکی از ویدئوهای او نیز در مجموع در شبکه‌های اجتماعی ایکس، اینستاگرام و تیک‌تاک بیش از ۵۰ میلیون بار دیده شده است.
در مقابل، چاک شومر که از سال ۲۰۱۷ رهبری دموکرات‌های سنا را برعهده داشته، تنها حدود ۴۶۶ هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام دارد. به بیان دیگر، یک سیاستمدار که هنوز سوگند نمایندگی خود را ادا نکرده، حدود ۱۵ برابر رهبر باسابقه حزب مخاطب دارد.
این اختلاف فقط یک رقابت آماری نیست. سیاستمداران به‌تدریج متوجه شده‌اند که میزان دیده‌شدن در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به ابزاری برای قدرت‌نمایی در داخل حزب تبدیل شود. عبدالسیّد نیز چند ماه پیش با لحنی صریح به شومر هشدار داده بود: «اگر جای چاک شومر بودید، من واقعاً خطرناک بودم!»
این پدیده محدود به سنا نیست. حکیم جفریز نزدیک به یک میلیون دنبال‌کننده در اینستاگرام دارد، درحالی‌که الکساندریا اوکاسیو کورتز، نماینده شناخته‌شده جریان مترقی حزب، به‌تنهایی حدود ۹.۸ میلیون دنبال‌کننده دارد.
سیاستمداران به دنبال وایرال‌شدن
دونالد ترامپ پیش از بسیاری از سیاستمداران آمریکایی اهمیت شبکه‌های اجتماعی را درک کرد و توانست از آن برای تغییر ساختار حزب جمهوری‌خواه بهره ببرد. اما پس از او، شمار زیادی از سیاستمداران تلاش کردند همان الگو را تکرار کنند.
نتیجه این روند، ظهور چهره‌هایی است که بیش از قانون‌گذاری و ارائه برنامه‌های اجرایی، به تولید جنجال و تحریک افکار عمومی مشغول‌اند. برخی از سیاستمداران حتی برنامه‌های رسانه‌ای و پادکست‌های اختصاصی راه‌اندازی کرده‌اند. گاوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، و تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه تگزاس، در کنار مسئولیت‌های مهم سیاسی خود به تولید محتوای رسانه‌ای نیز مشغول‌اند. ترامپ هم پا را فراتر گذاشت و شبکه اجتماعی اختصاصی خود، تروث سوشال، را راه‌اندازی کرد.
در چنین فضایی، یک اظهارنظر جنجالی یا ویدئوی چندثانیه‌ای می‌تواند تمام دستور کار رسانه‌ای و سیاسی واشنگتن را تحت تأثیر قرار دهد.
شکاف در رهبری دموکرات‌ها
این دام اکنون پیش از آغاز رسمی فعالیت کنگره جدید، برای دموکرات‌ها فعال شده است. شماری از سناتورهای منتخب اعلام کرده‌اند که از ادامه رهبری چاک شومر حمایت نمی‌کنند و خواهان چهره‌ای تازه و رویکردی تهاجمی‌تر هستند.
در همین حال، کارزارهای اینترنتی برای کنار گذاشتن شومر بیش از ۱۰۰ هزار امضا جمع‌آوری کرده‌اند. در نشست پس از انتخابات جریان‌های مترقی دموکرات نیز نام او با واکنش‌های منفی و هو کردن حاضران همراه شد.
فشارها حتی به رقابت مستقیم برای رهبری سنا منجر شده است. کریس ون هولن، سناتور ایالت مریلند که به نامزدی احتمالی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ نیز فکر می‌کند، اعلام کرده است که برای تصدی جایگاه رهبر اکثریت سنا با شومر رقابت خواهد کرد.
با این حال، مسئله فقط تغییر یک رهبر حزبی نیست. الگوریتم‌ها به سیاستمداران جوان‌تر و چهره‌های پرمخاطب این فرصت را می‌دهند که بدون برخورداری از سابقه طولانی در ساختار حزب، بر تصمیم‌های آن فشار وارد کنند.
آیا دموکرات‌ها از پیروزی خود درس می‌گیرند؟
داگ سوسنیک، از مقام‌های ارشد دولت بیل کلینتون و تحلیلگر سیاست دموکرات‌ها، معتقد است تصویر ساخته‌شده در شبکه‌های اجتماعی لزوماً بازتاب واقعیت جامعه آمریکا نیست. او برای توضیح این فاصله به تعداد اعضای سازمان سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا اشاره می‌کند که حدود ۱۳۰ هزار نفر است؛ رقمی که در مقایسه با جمعیت رأی‌دهندگان آمریکایی بسیار محدود محسوب می‌شود.
به اعتقاد او، دموکرات‌ها سرانجام باید بپذیرند که فضای ایکس و توییتر با دنیای واقعی یکسان نیست. پیروزی انتخاباتی اخیر این حزب نیز تا حد زیادی نتیجه همین واقعیت بود: نامزدهای میانه‌رو در ایالت‌های جمهوری‌خواه‌نشین توانستند رأی‌دهندگانی را جذب کنند که بیش از دعواهای ایدئولوژیک، نگران هزینه‌های زندگی، تورم و وضعیت اقتصادی خود بودند.
دموکرات‌ها در انتخابات اخیر دست‌کم ۵۴ کرسی سنا در برابر ۴۴ کرسی جمهوری‌خواهان و ۲۵۵ کرسی مجلس نمایندگان در برابر ۱۶۸ کرسی رقیب به دست آورده‌اند. این پیروزی بزرگ‌ترین اکثریت مجلس نمایندگان برای دموکرات‌ها از سال ۲۰۰۸ تاکنون محسوب می‌شود.
اما یک تجربه تاریخی نیز پیش روی آنها قرار دارد. دموکرات‌ها پس از پیروزی بزرگ باراک اوباما در سال ۲۰۰۸ و کسب اکثریت گسترده در کنگره، در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۱۰ تعداد ۶۳ کرسی مجلس نمایندگان را از دست دادند. اکثریت بزرگ‌تر به معنای حضور جناح‌ها و صداهای متنوع‌تر در حزب است؛ وضعیتی که می‌تواند رقابت برای جلب توجه عمومی را تشدید کند.
وسوسه استیضاح ترامپ
یکی از مهم‌ترین آزمون‌های پیش روی رهبران دموکرات، موضوع استیضاح دونالد ترامپ خواهد بود. شومر و جفریز تلاش کرده‌اند مسیر حزب را بر کاهش هزینه‌های زندگی و مسائل اقتصادی متمرکز نگه دارند، اما اقدامات جنجالی ترامپ و فشار جریان‌های تندرو می‌تواند آنها را به سمت تقابل سیاسی بکشاند.
بحث استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نمونه‌ای از این وضعیت است. جفریز که پیش‌تر با طرح استیضاح او مخالفت کرده بود، اخیراً از این اقدام حمایت کرد. برنی سندرز نیز از احتمال پیگیری استیضاح رابرت اف. کندی جونیور، وزیر بهداشت، سخن گفته است.
با این حال، برکناری یک مقام از طریق استیضاح به رأی موافق دو سوم سناتورها نیاز دارد؛ اکثریتی که دموکرات‌ها در اختیار ندارند. بنابراین، ورود به چنین نبردهایی ممکن است بیش از آنکه دستاورد عملی داشته باشد، منابع سیاسی حزب را مصرف کند.
مسئله اصلی برای دموکرات‌ها این است که چگونه میان پاسخ‌گو کردن دولت ترامپ و تمرکز بر مشکلات اقتصادی مردم تعادل برقرار کنند. آنها با وعده کاهش هزینه‌های زندگی پیروز انتخابات شده‌اند و اگر درگیر رقابت‌های نمایشی و جنگ‌های بی‌پایان شبکه‌های اجتماعی شوند، ممکن است همان فرصتی را که برای بازسازی اعتبار حزب به دست آورده‌اند، از بین ببرند.
شومر و جفریز می‌توانند نظارت بر دولت ترامپ را به کمیته‌های تخصصی کنگره بسپارند و در عین حال، کاهش هزینه‌های زندگی را به محور اصلی فعالیت حزب تبدیل کنند.
واقعیت تلخ سیاست آمریکا این است که در عصر الگوریتم‌ها، اعتدال و سیاست‌گذاری آرام به‌سختی می‌توانند با جنجال و هیجان رقابت کنند. دموکرات‌ها انتخابات را با وعده بهبود وضعیت اقتصادی برده‌اند، اما اگر اجازه دهند شبکه‌های اجتماعی دستور کار حزب را تعیین کنند، ممکن است اکثریت کنگره را نه در رقابت با جمهوری‌خواهان، بلکه در نتیجه اختلافات داخلی خود از دست بدهند.
