نگاهی به جایگاه تعاونی های تولیدی در استان گیلان

ندای گیلان:

تشکیل شرکتهای تعاونی به سبک جدید و بطور رسمی به اوایل قرن حاضر یعنی سال 1303 و تصویب قانون تجارت برمی گردد که مفادی از آن قانون به شرکتهای تعاونی اختصاص داشت . اولین شرکت تعاونی به سبک جدید در ایران به سال 1314 تشکیل گردید. به دنبال وخامت اوضاع اقتصادی در سالهای 1320 شرایط برای تشکیل تعاونیها مساعد شد . بطوریکه تعداد 19 شرکت بین سالهای 1320 تا 1330 در ایران تشکیل گردید. عمده این تعاونیها از نوع تعاونیهای روستایی و همچنین مصرف کارکنان اداری بوده است. از سال 1351 تشکیل تعاونیهای تولید روستایی آغاز شد. در سال 1352 ، 9شرکت و سالهای 53 و 54 نیز 10 و 11 شرکت ایجاد گردید. تا اینکه در سال 53 تعداد 39 شرکت تعاونی تولید در ایران فعالیت داشت. پس از پیروزی انقلاب تعاونیهای تولید با بحران انحلال مواجه گردیدند. در همین رابطه هیأت وزیران در اردیبهشت 1358 یعنی سه ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، اختیار انحلال شرکتهای یاد شده را به وزیر کشاورزی و عمران روستایی وقت تفویض کرد. از 39 شرکت تشکیل شده در قبل از انقلاب 19 شرکت به کار خود ادامه دادند و 20 شرکت منحل گردید. در یک تقسیم بندی کلی، نتایج و اثرات شرکتهای تعاونی را می توان به جنبه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، فنی و محیطی تقسیم نمود. لذا بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی تعاونیها ی تولید به منظور اطلاع از تحقق پذیری اهداف آنها بسیار حائز اهمیت می باشد.
شناخت ویژگی شرکتهای تعاونی تولید از نظر؛ سابقه فعالیت ، نوع فعالیت ، مساحت اراضی تحت پوشش ، تعداد خانوار تحت پوشش، موقعیت ارتباطی، اخذ تسهیلات بانکی، اخذ کمکهای بلاعوض، نحوه تامین مخارج تعاونی ، نوع مدیریت (خودگردان و غیر خودگران) و…برای ارزیابی عملکرد وکارکرد اینگونه تعاونی ها لازم و ضروری می باشد.
 مطالعه اثرات اقتصادی واجتماعی تعاونی های تولید در استان گیلان از چند جهت ضرورت و اهمیت دارد :
الف- شناخت این اثرات، دیدگاه جامع و روشن تری را برای مسؤلان گیلان در جهت برنامه ریزی در بخش کشاورزی و مناطق روستایی استان ایجاد می نماید
ب-در چارچوب قانون تعاونی نمودن تولید ، مهمترین مولفه در تشکیل تعاونی‌های تولید نقش حضور دولت بعنوان حامی و نظارتی در عملکرد و مدیریت تعاونی‌های تولید بسیار مهم بوده و باید متناسب با اهداف تعاونی ها، روندتولید با هزینه های کمترو اشتغالزایی مناسب و پایدار تر در تعاونی ها چشمگیرتر و قابل توجه تر از گذشته گردد.
ج -در شرایط حاضر مهمترین مساله تعاونی‌های تولید،کم وکیف محصول تولیدی و یا خدماتی است که این تعاونی ها به جامعه ارائه می نمایند که متاسفانه این اهداف یا تحقق پیدا ننموده اند و یا اینکه خیلی کمرنگ بوده است.
اما تکلیف چیست و چه باید کرد:
1- تقویت بنیه مالی و سرمایه در تعاونی‌های تولید در استان .
2- ضرورت حمایت دولت در عرصه‌های تعاونی در ارتباط با تقویت وتوانمند سازی تعاونی‌های تولید فعلی استان .
3- تقویت بنیادی و درونی تعاونی ها توسط خود اعضای تعاونی .
4- فراهم نمودن تسهیلات و انگیزه هایی برای تقویت و استقبال هر چه بیشتر مردم ازتعاونی‌های تولید.
4- *تقویت جایگاه سازمانی نظام بهره‌برداری بشکل تعاونی در بخش کشاورزی و صنعت در استان به منظور پیگیری موثر و اثرگذار مسائل و مشکلات تعاونی‌های تولید بویژه در مناطق روستایی استان .
5- تلاش برای استفاده تعاونی‌های تولید از حمایتهای قانونی دولت از جمله بهره مندی از مزایای برخی امکانات مانند صندوق ذخیره ارزی، اصل 44 قانون اساسی، ماده 32 قانون برنامه چهارم توسعه، ماده 88 قانون تنظیم بخشی از مقررات دولتی .
6- *ارائه کمک‌های بلاعوض از سوی دولت جهت ایجاد دفتر کار و انبار شرکتهای تعاونی تولید متناسب با اعتبارات تخصیص یافته در طرح‌های عمرانی در استان.
7- *تشکیل شورا یا کانون هماهنگی تعاونی تولید در سطح کشور، استان وشهرستان برای پیگیری مسائل مربوط به تعاونی‌های تولید و تقویت اتحادیه مرکزی واتحادیه‌های استانی.
8- *توسعه منابع درآمدی در تعاونی‌های تولید درچارچوب قوانین حمایت از تولید کنندگان در بخش کشاورزی و صنعت استان .
9- *گسترش و توسعه شرکتهای تعاونی تولید خویشاوندی، در مناطق روستایی استان با رعایت ظرفیت های تولیدی در هر منطقه یا دهستان .
10- *برگزاری بیشتر دوره‌های آموزشی بر حسب موضوعات مختلف اقتصادی ، اجتماعی و حقوقی مرتبط با تعاونیهای تولید در سطح استان و شهرستان .
11- *ایجاد انگیزه در میان اعضا از طریق ابزارهای لازم و کارایی بیشتر و رسیدن به درآمدهای بالاتر از طریق بهره گیری ناشی از صرفه‌های اقتصادی تولید که می تواند در ایجاد ، تسریع و دستیابی به شرایط مطلوب تر نقش عمده ای ایفا نماید.
12- *کمک در کاهش انجام امور دست وپا گیر و بروکراسی اداری، ارجاع شده از سوی ادارات تعاون ،ادارات صنایع و معادن و ادارات جهاد کشاورزی شهرستان ها به اعضای تعاونی ها .
 شیرین ریحانی

ارسال: الیاس بشری