لزوم توسعه زيرساخت داده مكاني گيلان با هدف بهره‌گيري از نتايج سرشماري در برنامه‌ريزي و حكمراني

به گزارش واحد روابط عمومي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي گيلان، دومين جلسه ستاد سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1405 گيلان، عصر روز شنبه ( 21شهريور) به رياست استاندار ، دبيري رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزي گيلان و اعضاي ستاد سرشماري در استانداري گيلان برگزار و تاكيد شد سرشماري ثبتي‌مبنا با پردازش و تلفيق داده‌هاي موجود، اطلاعات ارزشمندي در حوزه‌هاي جمعيت، خانوار، مسكن و سكونت توليد مي‌كند كه در صورت اتصال به اطلاعات مكاني، قابليت تبديل شدن به داده‌هاي آماري مكان‌محور را خواهند داشت.
اين جلسه با دو دستور جلسه به شرح زير برگزار شد؛
1-تشريح اجراي سرشماري نفوس و مسكن ثبتي مبنا 1405
2-از داده هاي جمعيتي تا دارايي مكاني ملي-نقش SDI در تبديل نتايج سرشماري به ابزار برنامه ريزي و حكمراني
شايان ذكر است در مورد دستور دوم اين جلسه، وحيد طيفوري، معاون آمار، نقشه و اطلاعات مكاني سازمان مديريت و برنامه ريزي گيلان و قائم مقام مدير اجراي سرشماري در استان با ارايه گزارشي در خصوص مزاياي استقرار پايگاه داده مكاني و همچنين استفاده از اين بستر اطلاعاتي در اجراي هرچه بهتر سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1405 كه به روش ثبتي مبنا انجام خواهد شد توضيحاتي بيان كرد. 
***
بر اساس اين گزارش، استفاده از كدپستي و چارچوب ملي آدرس‌هاي استاندارد (GNAF) از مهم‌ترين الزامات براي اتصال اطلاعات آماري به موقعيت جغرافيايي است و مي‌تواند امكان انتساب داده‌ها به واحد، ساختمان يا محدوده جغرافيايي مشخص را فراهم كند.
همچنين زيرساخت داده مكاني( SDI) بستري براي دسترسي، اشتراك‌گذاري و بهره‌برداري از داده‌هاي مكاني است. نتايج مكان‌محور سرشماري، پس از طي فرآيندهاي مربوط به محرمانگي و تعيين سطح مجاز انتشار، مي‌تواند در قالب لايه يا سرويس مكاني در اين زيرساخت قرار گرفته و در كنار ساير داده‌هاي مكاني كشور مورد استفاده قرار گيرد.
يكي از مهم‌ترين كاركردهاي زيرساخت داده مكاني (SDI) ايجاد امكان تحليل تركيبي داده‌هاي جمعيتي با ساير اطلاعات مكاني است؛ به‌گونه‌اي كه مي‌توان از اين ظرفيت براي شناسايي جمعيت ساكن در مناطق سيل‌خيز و زلزله‌خيز، بررسي ميزان دسترسي مناطق مختلف به مدارس و مراكز درماني، سنجش دسترسي جمعيت به زيرساخت‌هايي همچون حمل‌ونقل، آب و برق و همچنين تعيين اولويت‌هاي توسعه خدمات عمومي استفاده كرد.
بر اساس اين رويكرد، نتايج سرشماري پس از توليد و انتشار مجاز، در سطوح مختلف جغرافيايي از جمله ملي، شهرستان، بخش، شهر، دهستان، بلوك آماري و روستا به لايه‌هاي آماري استاندارد تبديل مي‌شوند و امكان تركيب آن ها با داده‌هاي ساير دستگاه‌هاي اجرايي فراهم خواهد شد. در واقع لايه هاي آماري سرشماري، پس از تركيب با داده هاي ساير دستگاه ها، به مبناي مستند براي تصميم گيري تبديل مي شوند.
به بيان ديگر مهم ترين ارزش افزوده SDI در ارتباط با سرشماري ثبتي مبنا، نه اجراي خود سرشماري، بلكه تبديل نتايج سرشماري به يك دارايي مكاني قابل استفاده در سطح ملي براي تحليل، برنامه ريزي و حكمراني مكان محور است.
در ادامه اين گزارش آمده؛ در استان گيلان نيز اقداماتي براي استقرار و توسعه SDI  ا نجام شده است. از جمله مي‌توان به هماهنگي با سازمان نقشه‌برداري كشور، استقرار پرتال  SDI  استان در قالب پرتال ملي، اخذ مجوز افتا، برگزاري جلسات هماهنگي با دستگاه‌هاي اجرايي و برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي براي كارشناسان دستگاه‌ها و شهرداري‌هاي استان و… اشاره كرد.
همچنين سامانه زيرساخت داده مكاني استانداري جهت اتصال يكپارچه شهرداري‌هاي استان به پرتال استان با هدف كاهش هزينه‌ها، افزايش امنيت و تسهيل دسترسي شهرداري ها به داده‌هاي مكاني  با همكاري مديريت فناوري اطلاعات و امنيت فضاي مجازي استانداري گيلان ايجاد شده است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، در حال حاضر ۱۶ دستگاه اجرايي در SDI  استان فعال هستند و مجموعاً ۲۷۴ سرويس داده مكاني ارائه شده است. سه دستگاه پيشرو نيز ۷۲ درصد از مجموع سرويس‌هاي ارائه‌شده را به خود اختصاص داده‌اند.
در ادامه اين گزارش، توسعه كاربردهاي اينترنت اشيا، اطلاعات مكاني سه‌بعدي، واقعيت افزوده و واقعيت مجازي و همچنين استفاده از هوش مصنوعي براي پايش تغيير كاربري اراضي گيلان از جمله برنامه‌هاي پيش‌بيني‌شده براي توسعه و كاربردي‌سازي   SDI  ا ستان عنوان شد.
لازم به ذكر است عدم همكاري برخي دستگاه‌هاي اجرايي، كمبود نيروي انساني متخصص در حوزه داده‌هاي مكاني، انطباق نداشتن برخي سرويس‌ها با مدل داده مصوب و ناپايداري سرويس‌ها از جمله چالش‌هاي موجود در مسير توسعه   SDI  استان اعلام شده است.
بر اين اساس، تسريع در اخذ مجوزهاي مورد نياز، تأمين نيروي انساني متخصص، ايجاد و اصلاح سرويس‌هاي مكاني مطابق مدل داده مصوب و تضمين پايداري و دسترس‌پذيري سرويس‌ها، از مهم‌ترين انتظارات براي تقويت مشاركت دستگاه‌هاي اجرايي و توسعه زيرساخت داده مكاني استان عنوان شده است.