گرینلند به ترامپ نرسید؛ آمریکا چه چیزی به دست آورد؟

ماه‌ها تهدید دونالد ترامپ برای تصاحب گرینلند سرانجام به توافقی ختم شد که خبری از انتقال مالکیت این جزیره به آمریکا در آن نیست؛ اما در مقابل، واشنگتن امکان گسترش حضور نظامی خود در این منطقه راهبردی را به دست می‌آورد. توافقی که اگرچه تنش میان آمریکا و دانمارک را تا حدی کاهش می‌دهد، اما سایه اختلافات ماه‌های گذشته همچنان بر روابط دو طرف باقی مانده است.

به گزارش عصر ایران به نقل از هفته نامه اکونومیست، آمریکا، دانمارک و گرینلند روز جمعه ۱۸ سپتامبر از دستیابی به توافقی امنیتی خبر دادند که بر اساس آن آمریکا می‌تواند حضور نظامی خود در گرینلند را گسترش دهد و همزمان از ایجاد پایگاه یا حضور نظامی کشورهای رقیب، از جمله چین و روسیه، در این جزیره جلوگیری کند. جزئیات کامل توافق هنوز منتشر نشده و اجرای آن نیز به طی شدن روندهای قانونی در دانمارک و گرینلند نیاز دارد.

ترامپ گرینلند را می‌خواست، اما مالکیتش را نگرفت

ترامپ در ماه‌های گذشته بارها تأکید کرده بود که آمریکا باید کنترل گرینلند را در اختیار بگیرد و حتی از احتمال استفاده از زور برای تحقق این هدف سخن گفته بود.

گرینلند یک منطقه خودگردان در قلمرو پادشاهی دانمارک است و همین موضوع باعث شده بود تهدیدهای ترامپ به یکی از جدی‌ترین اختلافات میان واشنگتن و یکی از اعضای ناتو تبدیل شود.

حالا اما توافق جدید مسیر دیگری را نشان می‌دهد. گرینلند همچنان تحت حاکمیت دانمارک باقی می‌ماند و مقام‌های دانمارکی و گرینلندی تأکید کرده‌اند که توافق جدید حاکمیت آنها را تغییر نمی‌دهد.

ترامپ در مقابل، توافق را یک دستاورد مهم برای آمریکا معرفی کرده و گفته است واشنگتن برای تأمین امنیت گرینلند و منافع خود در این جزیره، آزادی عمل گسترده‌ای خواهد داشت.

آمریکا چه چیزی به دست آورد؟

مهم‌ترین بخش توافق برای واشنگتن، امکان افزایش حضور نظامی در گرینلند است.

آمریکا از دهه‌ها قبل در این جزیره حضور نظامی داشته و بر اساس توافق‌های قبلی نیز از حقوق گسترده‌ای برای استفاده از حریم هوایی و ایجاد تأسیسات نظامی برخوردار بوده است. اکنون توافق جدید می‌تواند مسیر را برای گسترش این حضور هموارتر کند.

ترامپ همچنین گفته است که کشورهای رقیب آمریکا نباید بتوانند در گرینلند پایگاه نظامی ایجاد کنند یا حضور نظامی داشته باشند و حتی سرمایه‌گذاری‌های حساس آنها نیز بدون موافقت آمریکا امکان‌پذیر نخواهد بود. با این حال، جزئیات دقیق این اختیارات هنوز منتشر نشده است.

چرا گرینلند برای آمریکا مهم است؟

موقعیت جغرافیایی گرینلند یکی از دلایل اصلی اهمیت آن برای واشنگتن است. این جزیره در شمال اقیانوس اطلس و نزدیکی مسیرهای قطبی قرار دارد و از نگاه آمریکا بخشی مهم از امنیت آمریکای شمالی و ناتو محسوب می‌شود.

رقابت فزاینده آمریکا با روسیه و چین در قطب شمال نیز اهمیت این منطقه را افزایش داده است. در سال‌های اخیر، حضور نظامی و اقتصادی قدرت‌های بزرگ در این منطقه بیشتر مورد توجه قرار گرفته و واشنگتن نمی‌خواهد رقبایش جای پای راهبردی در گرینلند پیدا کنند.

دانمارک: حاکمیت گرینلند حفظ می‌شود

در حالی که ترامپ از کنترل دائمی آمریکا بر امنیت گرینلند سخن گفته، مقام‌های دانمارکی تأکید کرده‌اند که این توافق به معنای واگذاری حاکمیت نیست.

مت فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، اعلام کرده است که توافق، حاکمیت و تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک و حق مردم گرینلند برای تعیین سرنوشت خود را به رسمیت می‌شناسد. نخست‌وزیر گرینلند نیز گفته است این توافق امنیت این منطقه و همکاری آن با آمریکا و جهان غرب را تقویت می‌کند.

به این ترتیب، آنچه فعلاً حاصل شده بیشتر یک توافق امنیتی و نظامی است تا توافقی درباره مالکیت یا انتقال سرزمین.

زخمی که تهدیدهای ترامپ بر روابط آمریکا و اروپا گذاشت

با وجود پایان یافتن بحران بر سر گرینلند، اختلاف ایجادشده میان آمریکا و اروپا به‌سادگی از بین نمی‌رود.

تهدیدهای ترامپ باعث شد در دانمارک و دیگر کشورهای اروپایی بحث درباره وابستگی امنیتی به آمریکا جدی‌تر شود. دانمارک که از متحدان قدیمی واشنگتن در ناتو محسوب می‌شود، در ماه‌های گذشته شاهد تغییر نگاه بخشی از افکار عمومی و محافل سیاسی خود نسبت به آمریکا بوده است.

حتی در سطح گسترده‌تر، بحران گرینلند این پرسش را برای کشورهای اروپایی مطرح کرده که در صورت تغییر رویکرد واشنگتن، تا چه اندازه باید برای امنیت خود به آمریکا متکی بمانند.

یک توافق، اما پایان ماجرا نیست

توافق جدید می‌تواند یکی از جدی‌ترین بحران‌های اخیر میان آمریکا و دانمارک را کاهش دهد، اما هنوز پرسش‌های مهمی درباره جزئیات آن وجود دارد؛ از میزان افزایش نیروها و پایگاه‌های آمریکایی در گرینلند گرفته تا حدود اختیارات واشنگتن در مسائل امنیتی و سرمایه‌گذاری.

در حال حاضر، یک نکته روشن است: ترامپ به هدفی که زمانی با صدای بلند درباره آن صحبت می‌کرد، یعنی مالکیت گرینلند، نرسیده است؛ اما آمریکا در ازای کنار گذاشتن مطالبه مالکیت، مسیر حضور نظامی گسترده‌تر و نفوذ امنیتی بیشتر در این جزیره را به دست آورده است.

توافق قرار است در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک امضا شود و پس از آن نیز باید مراحل قانونی لازم در دانمارک و گرینلند طی شود.