بازیهای رقابتی قدرتهای فرا منطقهای
یادداشت ندای گیلان-الهه کولایی :منطقه غرب آسیا یا خاورمیانه در دوران جنگ سرد یکی از عرصههای تقابل و رویارویی همهجانبه امریکا و شوروی بود. تصور میشد که تا پایان حکومت کمونیستی شرایط در این منطقه نیز مانند دیگر نقاط جهان متحول شود و مردم این منطقه بتوانند در فضای پساجنگ سرد برای جبران عقبماندگیهای خود از روند جهانی رشد و توسعه همهجانبه که کشورهای غربی و بخشهایی از جهان در حال تجربه آن بودند به تلاش بپردازند اما ظرف ربع قرن گذشته مشخص شد که خاورمیانه همچنان عرصه رویارویی قدرتهای بزرگ؛ اینبار امریکا و روسیه خواهد بود. با تمرکز دولت روسیه بر منافع خود در جمهوریهای پیرامونی و نیز کشورهای اسلامی و اهداف رو به گسترش سیاسی و اقتصادی آن در غرب آسیا و حوزه خلیج فارس به زودی مردم منطقه نیز دریافتند که شاهد رقابتهای روزافزون مسکو و واشنگتن هرچند در چارچوبها و شرایط متفاوت با دوران جنگ سرد خواهند بود. گسترش جنگهای نیابتی در این منطقه علاوه بر قدرتهای منطقهای، بازیگران جهانی را نیز دچار وسوسه کرده است. وسوسههایی که امنیت منطقه را هدف قرار داده و بار دیگر این منطقه را به عرصه فروش و آزمایش سلاحهای پیشرفته قدرتهای جهانی در چارچوب دو گروهبندی در حال شکلگیری تبدیل کرده است.
آنچه از سال ١٣٩٢ به بعد در سوریه اتفاق افتاد، تلاش مردم این کشور برای تقویت دموکراسی بر پایه الگوهای وارداتی در این منطقه بود و اتفاقا زمینه را برای رقابتهای منطقهای و فرامنطقهای مهیاتر ساخت. روند تقویت اقتدار دولت اسد در سوریه با حمایت موثر روسیه و ایران و سیاستهای متناقض ترکیه به هر حال با تقویت آن همراه بوده و تحولات اخیر در غوطه شرقی از یک سو و تقویت همکاری ایران، روسیه و ترکیه از سوی دیگر امریکا را که طرحها و سیاستهای آن واژگونسازی حکومت اسد از مسیر ایجاد داعش و سپس تلاش برای نابود کردن بوده است؛ نگران کرده است. به همین سبب هزینههای گزافی بر مردم ستمدیده سوریه در مسیر تحولات دموکراسیخواهی ایجاد شده است. دستکم در ایران مردم به خوبی به یاد دارند که پاسخ مدعیان امروزی دفاع از حقوق مردم سوریه که قربانی کاربرد سلاح شیمیایی شدهاند در برابر حملات شیمایی رژیم بعثی صدام این بود که تنها به حمایتهای گفتاری و کرداری خود از صدام افزودند و مردم ایران شاهد رفتارهای اینچنینی در محکوم کردن حملات شیمیایی به ویژه در فاجعه حلبچه نبودند.
این سابقه به تنهایی کفایت میکند که آثار هماهنگیهای مسکو و واشنگتن در تحولات اخیر مشخصتر شود. با در نظر گرفتن نتایج و ابعاد این حملات موشکی و آگاهیهایی که از پیش به طرف روسی و به طور طبیعی به دمشق داده شده بود از یک سو و کارکرد چشمگیر توان ضدموشکی روسی از سوی دیگر، ابعاد و آثار جنگ نیابتی در سوریه را که همچنان مردم این کشور و کشورهای پیرامونی هزینههای بازیهای رقابتی قدرتهای فرامنطقهای را میپردازند مشخصتر میکند. بنابراین هوشیاری و درایت نیاز کنونی ایران و دیگر کشورهای پیرامون سوریه است تا در آتشی که رقابتهای مسکو و واشنگتن در این منطقه از جهان افروختهاند؛ ندمند.
فعال سیاسی اصلاحطلب
