مهرداد اخلاقی کتابچی، وزیر پیشنهادی دفاع کیست؟/ از دل صنایع هوا و فضا به راس وزارت دفاع/ مردی که دو دهه پیش تحریمی آمریکایی‌ها شد

خبرآنلاین– ساسان والی زاده مشاور معاون امورمجلس مسعود پزشکیان ساعتی پیش با از انتخاب مهرداد اخلاقی کتابچی به عنوان وزیر پیشنهادی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، خبر داده است. این مطلب به نقل از والی زاده در ندای گیلان بازنشر شده است.

اخلاقی مدیری است که برخلاف برخی وزیران پیشین دفاع، سابقه اصلی‌اش نه در «فرماندهی نیروهای نظامی» که در تخصصی ترین ساختارهای «صنعتی وزارت دفاع» حضور داشته است. اخلاقی سال‌ها در مجموعه‌های مرتبط با صنایع موشکی و هوافضایی فعالیت داشته و نامش از میانه دهه ۱۳۸۰ در اسناد مربوط به برنامه موشکی ایران دیده می‌شود، کما این که در سال  ۱۳۸۷ بود که با عنوان رئیس گروه صنعتی شهید باکری در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفت و یکی از مقاماتی بود که نامش در قطعنامه تحریمی ۱۷۴۷ نیز ذکر شده بود.

او در سال ۱۳۹۳ با حکم حسین دهقان به ریاست سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع رسید و حالا، پس از سال‌ها فعالیت در بخش‌های تخصصی صنایع دفاعی، نام پیشنهادی برای تصدی وزارت دفاع است.

از گروه صنعتی شهید باقری تا سازمان هوافضا

بخش مهمی از سابقه حرفه‌ای مهرداد اخلاقی کتابچی به سال‌هایی بازمی‌گردد که نام او با صنایع موشکی وزارت دفاع گره خورد. در قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنیت سازمان ملل که در اسفند ۱۳۸۵ تصویب شد، نام او به عنوان رئیس گروه صنعتی شهید باقری در فهرست اشخاص مرتبط با برنامه موشکی ایران قرار گرفت. این گروه یکی از مجموعه‌های زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع بود .

در واقع مسیر کاری اخلاقی را می‌توان مسیری درون ساختار صنعتی وزارت دفاع دانست؛ مسیری که از مدیریت در یکی از گروه‌های تخصصی صنایع موشکی آغاز شد و در ادامه به یکی از مهم‌ترین سازمان‌های صنعتی این وزارتخانه رسید. همین سابقه است که تفاوت اصلی کارنامه او با برخی چهره‌های نظامی ـ سیاسی را نشان می‌دهد؛ اخلاقی بیش از آنکه در عرصه عمومی به عنوان فرمانده نظامی شناخته شده باشد، در ساختار تولید و توسعه تجهیزات دفاعی فعالیت کرده است.

سال ۱۳۹۳؛ ریاست سازمان صنایع هوافضا

 در ۲۱ آبان آن سال، حسین دهقان، وزیر وقت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، او را به عنوان مدیرعامل سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع منصوب کرد. اخلاقی در این سمت جایگزین سیدمهدی فرحی شد؛ مدیری که پیش از آن ریاست این سازمان را بر عهده داشت.

در گزارشی که خبرگزاری ندای گیلان به نقل از تسنیم در ۲۱ آبان ۱۳۹۳ از  مراسم تودیع و معارفه در سازمان هوا و فضا منتشر کرده است، دهقان درباره مدیر جدید سازمان صنایع هوافضا می گوید: مهندس مهرداد اخلاقی با توجه به تجارب بسیار ارزنده و خوبی که از پایین‌ترین سطوح تا عالی‌ترین سطح مدیریتی که درسازمان‌ هوافضا و صنایع تابعه ‌کسب کرده در واقع عضوی از خانواده بزرگ وزارت دفاع و سازمان هوافضاست که به سمت مدیر عامل سازمان صنایع هوافضا منصوب شد تا مسیر پیشرفت گذشته را با سرعت و شتاب بیشتری دنبال کند و سردار فرحی را با توجه به نگاه تحولی، رویکرد تعاملی و ‌ بهره‌مندی‌ وسعت دید مدیریتی، به سمت معاون امور صنعتی وزارت دفاع منصوب شد تا از تجارب ایشان در سایر سازمان‌ها و صنایع وزارت دفاع حداکثر بهره برده شود ‌و امیدواریم ‌سازمان صنایع هوافضا و ‌سایر سازمان‌های صنعتی وزارت دفاع بتوانند قابلیت‌های خود را  با توجه به تدابیر و رهنمودهای حکیمانه فرماندهی معظم کل قوا ‌به نحو شایسته  متجلی کرده ‌و اقتدار دفاعی کشور را بیش‌ از پیش ارتقاء دهند.

دو سال بعد، در گزارشی که ندای گیلان به نقل از تسنیم درباره ساختار نیروهای مسلح و سازمان‌های تابعه وزارت دفاع منتشر کرد، نام مهرداد اخلاقی همچنان در جایگاه رئیس سازمان صنایع هوافضا قرار داشت. در همان گزارش، سازمان صنایع هوافضا در کنار سازمان صنایع دفاع، سازمان صنایع هوایی، سازمان صنایع دریایی و دیگر سازمان‌های صنعتی وزارت دفاع قرار گرفته بود.

سازمانی که در قلب صنایع دفاعی قرار دارد

برای فهم اهمیت سابقه اخلاقی، باید به جایگاه سازمان صنایع هوافضا در ساختار وزارت دفاع توجه کرد. این سازمان بخشی از مجموعه صنعتی وزارت دفاع است که فعالیت‌های آن با حوزه‌هایی مانند صنایع موشکی، هوافضا و برخی تجهیزات و سامانه‌های مرتبط با این حوزه‌ها ارتباط دارد. بنابراین، مدیرعاملی این سازمان صرفاً یک عنوان اداری نبود. مدیر آن در رأس مجموعه‌ای قرار داشت که بخش قابل توجهی از توان صنعتی کشور در حوزه هوافضا و موشکی را در بر می‌گرفت. به همین دلیل نیز در سال‌هایی که اخلاقی ریاست این سازمان را بر عهده داشت، نام او در اخبار و گزارش‌های مربوط به دستاوردهای صنایع دفاعی و موشکی کشور مطرح می‌شد.

نامی که در فهرست تحریم‌ها هم دیده شد

بخش دیگری از کارنامه اخلاقی که در منابع رسمی خارجی ثبت شده، به تحریم‌های بین‌المللی بازمی‌گردد. نام او در اسناد شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۰۷ و سپس در فهرست‌های تحریمی اتحادیه اروپا قرار گرفت. شورای امنیت سازمان ملل در قطعنامه ۱۷۴۷ که در ۲۴ مارس ۲۰۰۷، برابر با ۴ فروردین ۱۳۸۶، تصویب شد، اخلاقی کتابچی را با عنوان رئیس گروه صنعتی شهید باقری در فهرست اشخاص مرتبط با برنامه موشکی ایران قرار داد. در همان فهرست نام شماری دیگر از مدیران و فرماندهان مرتبط با ساختارهای دفاعی و موشکی ایران نیز قرار داشت.

در اسناد اتحادیه اروپا نیز نام او با عنوان Mehrdad Akhlaghi-Ketabachi ثبت شده است. در این اسناد تاریخ تولد او ۱۰ سپتامبر ۱۹۵۸، برابر با ۱۹ شهریور ۱۳۳۷، ذکر شده و از او به عنوان مدیر سازمان صنایع دفاع و سازمان صنایع هوافضا نام برده شده است. این اسناد همچنین نشان می‌دهند که نام اخلاقی از سال‌ها قبل در ارتباط با ساختارهای دفاعی و موشکی ایران برای نهادهای تحریم‌کننده شناخته شده بوده است. 

 کم‌حضور در رسانه، پررنگ در ساختار دفاعی

اگر کارنامه اخلاقی را در کنار وزیران دفاع پیشین قرار دهیم، یک تفاوت مهم به چشم می‌آید: بخش عمده سوابق منتشرشده او به مدیریت در صنایع دفاعی مربوط است. نام او کمتر در عرصه سیاسی یا سخنرانی‌های عمومی دیده شده و بیشتر در زمان انتصاب‌ها، معرفی مدیران صنایع دفاعی یا گزارش دستاوردهای این مجموعه‌ها مطرح بوده است. همین مسئله باعث شده معرفی او به عنوان وزیر پیشنهادی دفاع، تا حدی متفاوت از معرفی چهره‌هایی باشد که پیش از وزارت، سال‌ها در مقام فرمانده نیروهای نظامی، رئیس ستاد یا مسئولیت‌های عالی امنیتی شناخته شده بودند. در مقابل، اخلاقی بخش عمده مسیر خود را در لایه‌های تخصصی و صنعتی وزارت دفاع طی کرده است.

حالا در۱۳ ندای گیلان به نقل از مهر ۱۴۰۵، نام مهرداد اخلاقی کتابچی از سطح مدیران صنایع دفاعی به سطح کابینه رسید. در این روز، دولت مسعود پزشکیان با ارسال نامه‌ای به محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، او را برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح معرفی کرد. ساسان والی‌زاده، مشاور معاون امور مجلس رئیس‌جمهور، این خبر را اعلام کرد و گفت رئیس‌جمهور در اجرای اصل ۱۳۳ قانون اساسی، اخلاقی را به مجلس معرفی کرده است.

۳۱۳۱